360 graden luchtverdediging in Polen
kapitein Arjen de Boer
sergeant-majoor Maartje Roos
Einde in zicht voor huidige rotatie, inzet Patriot-luchtafweer verlengd
Nederlandse luchtverdedigers zijn nu bijna een half jaar op uitzending naar Polen. Daar beschermen ze een logistiek knooppunt dat essentieel is voor de militaire steun aan Oekraïne. Tijd voor een update.
Vastgelijmd zitten aan het scherm van je smartphone. Scrollen, klikken en turen. Veel mensen houden dat uren achter elkaar vol. De hoeveelheid schermtijd kan soms tot nadenken stemmen. Maar voor de operators van de Air & Missile Defence Task Force (AMDTF) is schermtijd juist onderdeel van het werk, een onmisbaar onderdeel.
Momenteel zitten de Nederlandse luchtverdedigers bijna een half jaar in Zuidoost-Polen. Hier bevindt zich een logistieke hub die belangrijk is voor de militaire steun aan Oekraïne. De AMDTF heeft bij dat knooppunt drie wapensystemen staan om het te beschermen tegen een eventuele Russische luchtdreiging. Dit gebeurt in het kader van NATO Security Assistance and Training for Ukraine (NSATU).
Het is een geïntegreerd en gelaagd systeem dat bestaat uit Patriot-luchtafweer voor bijvoorbeeld vliegtuigen en ballistische raketten, en NASAMS-raketsystemen voor kruisvluchtwapens en doelwitten op de middellange afstand. Daarnaast heeft de taskforce diverse middelen om kleine drones te detecteren, identificeren en bestrijden.
AMDTF-commandant luitenant-kolonel Maurice van Empel heeft in zijn taskforce ook de beschikking over NASAMS-luchtafweer voor doelen op middellange afstand.
Continue focus
Bij alle drie de systemen komt die schermtijd om de hoek kijken. Want om mogelijke dreigingen te identificeren beschikt de AMDTF over radars die 24/7 het luchtruim scannen. Deze sensoren, inclusief die van andere NAVO-bondgenoten in het gebied, leveren een zogeheten luchtbeeld op dat de operators op hun schermen zien.
Ze draaien lange shifts en dat kan best inspannend zijn, continu die focus. Ingespannen kijken naar de symbooltjes op het scherm die staan voor rondvliegende objecten. “Gelukkig zijn we met zijn tweeën en kunnen we elkaar afwisselen. Dan houdt de een het scherm in de gaten, terwijl de ander rust pakt of een rondje loopt”, zegt een Tactical Control Officer van een Patriot fire unit. En natuurlijk is er koffie of een blik energydrink.
Compleet pakket
De AMDTF bestaat uit eenheden van het Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando (DGLC). Dit is een ‘paarse’ eenheid waarin lucht- en landmacht nauw samenwerken. De inzet in Polen is uniek. Het is voor het eerst dat vrijwel alle wapensystemen geïntegreerd worden ingezet in het buitenland.
Zo ontstaat een luchtverdedigingsparaplu die 24/7 en 360 graden bescherming biedt. Nederland is het eerste NAVO-land dat dit complete pakket in één keer aanbiedt. Voorheen leverden diverse bondgenoten soortgelijke bescherming, maar toen leverde elk land afzonderlijk één capaciteit.
De AMDTF heeft diverse wapensystemen in de gereedschapskist. Zo zijn er diverse middelen mee om een eventuele dreiging van drones te bestrijden.
Einde in zicht
Langzamerhand verschuift de focus van de ongeveer tweehonderd Nederlandse militairen ook naar thuis. Het einde van de inzet komt namelijk in zicht. Planners denken na over de terugverplaatsing van een groot deel van de AMDTF. Her en der worden al wat spullen ingepakt. Het is dan ook een ingewikkelde puzzel om met alle mensen en materieel terug te reizen vanuit het inzetgebied in Zuidoost-Polen naar de thuisbasis in het Limburgse Vredepeel.
Nou ja, met een deel van het materieel dan. Want de inzet van 802 en 800 Squadrons (Patriot) wordt op verzoek van de NAVO en Polen maximaal zes maanden verlengd, weet detachementscommandant luitenant-kolonel Maurice van Empel. “Zo toont Nederland zich een betrouwbare bondgenoot tijdens deze belangrijke inzet.”
Zorgvuldig en tijdig onderhoud is onmisbaar om alle systemen draaiende te houden.
Lenteweer
De Defensiekrant reisde afgelopen januari al af naar het inzetgebied en sindsdien is het oogmerk van de operatie niet veranderd. Toen was het bar koud en lag er veel sneeuw. Dit had zijn weerslag op de militairen en het materieel. Nu is de lente volop losgebarsten en dat is goed voor het humeur, aldus de detachementscommandant. Ook draaien de generatoren en wapensystemen beter bij deze temperaturen. Al moeten monteurs flink aan de bak om alles draaiend te houden aangezien de systemen al maandenlang continu in gebruik zijn.
Een deel van de taskforce gaat binnenkort terug naar huis. Alleen de Patriot-systemen blijven staan. Hun inzet wordt met maximaal zes maanden verlengd.
Afschrikking
Net als toen is de grondslag van de inzet hetzelfde, benadrukt overste Van Empel. “Dat is deterrence, afschrikking van Rusland. Laten zien dat we een betrouwbare NAVO-bondgenoot zijn en dat we Oekraïne niet aflatend blijven steunen. Die pijlers staan nog fier overeind.”
In het luchtruim boven Oekraïne gebeurt er nog altijd veel als het gaat om Russische raket- en drone-aanvallen. “Zeer recent was er nog een grote aanval op Oekraïne met one way attack drones en een aantal ballistische raketten”, schetst de luitenant-kolonel. “Ook op doelen niet ver van de grens met Polen. Dus de dreiging is nog onverminderd aanwezig.”
Met het einde in zicht, is het zaak om scherp te blijven.
Scherp blijven
Maar over een paar weken is het dus klaar voor een deel van de AMDTF. Met het einde in zicht is het zaak om scherp te blijven, aldus Van Empel. “We moeten onze status blijven waarmaken. De NAVO en Polen vertrouwen er op. Al is het menselijk dat de focus van collega’s ook verschuift naar thuis. Toch moeten we alert blijven en alle systemen operationeel houden. Ook voor de Patriot-collega’s die straks het stokje overnemen en hier dus langer blijven.”
