AWACS-vliegtuigen en omgeving
De NAVO vliegt met Airborne Warning and Control System (AWACS) radarvliegtuigen vanaf de Duitse vliegbasis Geilenkirchen. Deze vliegbasis ligt vlakbij de grens met Limburg. De vliegtuigen kunnen hinder veroorzaken. Op deze pagina leest u wat Defensie doet om die hinder te beperken en waarom deze vliegtuigen nodig zijn.
Taak Awacs-vliegtuigen
De AWACS-vliegtuigen bewaken het Europese NAVO-luchtruim. Dit is belangrijk voor het verdedigen van het Nederlands grondgebied en dat van bondgenoten.
AWACS-vliegtuigen ondersteunen wereldwijd militaire operaties en oefeningen vanuit het luchtruim. De vliegtuigen zijn uitgerust met radarsystemen en communicatieapparatuur. Zo verzamelen ze belangrijke informatie over de situatie in de lucht, op het water en op de grond.
Vervangen voor stillere vliegtuigen
De motoren van de huidige AWACS-vliegtuigen zijn al wat ouder, en maken meer geluid dan modernere vliegtuigen. Ook in Nederlandse plaatsen zoals Brunssum en Schinveld, net over de grens met Geilenkirchen. Daarom willen Nederland en andere NAVO-landen de stillere Canadese Bombardier-toestellen kopen.
Het toekomstige GlobalEye-radarsysteem is heel herkenbaar op een vliegtuig.
Die vliegtuigen zijn uitgerust met het GlobalEye-radarsysteem van het Zweedse bedrijf Saab. De nieuwe toestellen vervangen vanaf 2035 de huidige radarvliegtuigen.
Overleg over (geluids)hinder
AWACS-vliegtuigen zorgen voor geluidshinder in de omgeving. Defensie wil deze hinder samen met de NAVO zoveel mogelijk beperken. In de Commissie AWACS Limburg (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) spreken Defensie en de NAVO-vliegbasis met inwoners, gemeenteraadsleden en vertegenwoordigers van de gemeenten Brunssum en Beekdaelen. Dit gebeurt 4 keer per jaar.
Maatregelen voor de leefbaarheid
Er zijn maatregelen genomen om de leefbaarheid rond de vliegbasis te verbeteren.
Rondom de vliegbasis zijn 273 woningen geïsoleerd tegen geluid.
AWACS-vliegtuigen vliegen maximaal 2.600 keer per jaar boven Nederland.
Defensie gaf € 5 miljoen voor een leefbaarheidsfonds (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) . De gemeenten Beekdaelen en Brunssum kunnen hiermee investeren in de leefomgeving.
Piloten en luchtverkeersleiding maken voor hun opleiding en trainingen zoveel mogelijk gebruik van simulatoren.
AWACS-piloten wisselen minder vaak, zodat er minder trainingsvluchten nodig zijn.
40% van de AWACS-vliegbewegingen is verplaatst naar andere landen. Hierdoor zijn er minder vliegbewegingen boven Nederland.
De NAVO huurt civiele transportvliegtuigen en Amerikaanse tankervliegtuigen met stillere motoren. Deze gebruikt ze in plaats van AWACS-toestellen om personeel te trainen en op te leiden.
De vliegroutes zijn aangepast om woonkernen zoveel mogelijk te mijden. Dit lukt niet altijd door bijvoorbeeld slecht weer, ander vliegverkeer, een zwerm vogels of een menselijke fout. Defensie onderzoekt deze situaties en bespreekt ze met de Commissie AWACS Limburg.
De NAVO probeert zo min mogelijk te vliegen op Nederlandse feestdagen en tijdens herdenkingen. Als er wel gevlogen wordt, laat Defensie dit vooraf aan de omgeving weten.
Bosbeheer Schinveldse Bossen
De Schinveldse Bossen is een groot natuurgebied naast vliegbasis Geilenkirchen. Defensie is mede-eigenaar van het bos en heeft samen met de andere terreineigenaren en de gemeente Beekdaelen een beheervisie (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) opgesteld.
Het bosgebied is lange tijd bijna niet beheerd. Veel bomen zijn te hoog geworden om vliegtuigen veilig te laten opstijgen en landen. Vooral bij slecht weer is dit een probleem. Begin 2026 is Defensie gestart met bosbeheer Dit gebeurt zorgvuldig, onder begeleiding van een ecoloog, en samen met partners zoals de gemeente Beekdaelen, Natuurmonumenten en de Waterleiding Maatschappij Limburg.
In februari 2026 zijn te hoge bomen gesnoeid. Langs lanen en paden in het bos zijn dode en gevaarlijk uitstekende takken verwijderd. Van een grote monumentale beuk in het bos zijn takken verwijderd die al afgebroken waren, maar nog vasthingen.
Begin 2027 gaat het Rijksvastgoedbedrijf een deel van het bos uitdunnen. Door op een paar plekken bomen uit te dunnen, krijgt het bos meer licht en ruimte. Een paar bomen die de groei van de beuk beperken worden ook verwijderd. Later komen er andere bomen terug. Zo wordt het bos gevarieerd en gezonder.
Werkgelegenheid voor de regio
De vliegbasis heeft een sterke band met Nederland. De NAVO is een belangrijke werkgever in het grensgebied, en een deel van het personeel van de vliegbasis woont ook in Nederland.
Ook werken er Nederlanders aan het onderhoud van de vliegtuigen en komen er toeleveranciers en diensten uit Nederland.